• امروز : افزونه جلالی را نصب کنید.
7

اکوموزه، فرصتی برای توسعه پایدار جزیره هندورابی

  • کد خبر : 29839
  • 29 بهمن 1402 - 8:10
اکوموزه، فرصتی برای توسعه پایدار جزیره هندورابی

تأسیس یک اکوموزه در جزیره هندورابی علاوه بر صیانت از میراث فرهنگی ملموس و ناملموس آن، می­تواند به عنوان یک جاذبه جدید بین ­المللی باعث رونق هرچه بیشتر گردشگری گردد.

یادداشت از: علی صالحی کارشناس موزه‌­داری و کارشناس ارشد مرمت ابنیه تاریخی

جزیره هندورابی با وسعت حدود ۲۳ کیلومتر مربع، بین دو جزیره کیش و لاوان قرار گرفته و فاصله این جزیره تا کیش ۲۳ کیلومتر و تا بندر چیرویه ۹ کیلومتر است. در سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیتش ۱۹۱نفر شامل ۱۴۱مرد و ۵۰ زن بوده‌ است. فعالیت اقتصادی اکثر اهالی در جزیره هندورابی، صید و غواصی است. ساکنان این جزیره از کمبود امکانات و منابع درآمدی در رنج هستند.

بخش مسکونی جزیره، روستای «هندورابی» نام دارد. همچنین بقایای دو روستا به نام­های «الدورات» در نزدیکی روستای هندورابی و «الصراه» در جنوب غربی آن به چشم می­خورد. در کتاب جزیره هندورابی و دریای پارس، آقای افشار سیستانی به حضور پرتغالی­ها در این جزیره اشاره می­کند. در زمانی که پرتغالی‌ها کنترل مناطق جنوب ایران را در دست داشتند، جزیره هندورابی نیز از پایگاه‌های لشکری و بازرگانی آنان بود و در آن سازه‌ها و تأسیسات دفاعی و مسکونی بنیاد کردند. ویرانه‌های دهکده پرتغالی‌نشین و یک دژ، امروزه در نزدیک روستای کنونی جزیره دیده می‌شود. گذشته از موارد فوق وجود و دایر بودن آب­انبار قدیمی و نیز گورستان تاریخی جزیره از جذابیت­های هندورابی به شمار می­روند.

در بهمن‌ماه ۱۳۸۹ قانون الحاق جزایر هندورابی و فارور کوچک و بزرگ به محدوده منطقه آزاد کیش، ابلاغ شد و متعاقب آن فعالیت­ها و مداخلاتی بعضاً نسنجیده در راستای توسعه و گردشگرپذیری هندورابی آغاز گردید. با راه‌اندازی هتل، بندرگاه و فرودگاه هندورابی و هتل‌های چادری، این روند سرعت گرفت. همزمان بخشی از فعالان با اعتراض به روند لوکس­ سازی هندورابی مخالفت خود را با این رویه اعلام داشتند. با کاهش منابع مالی در سازمان منطقه آزاد کیش فعالیت­های عمرانی متوقف شد و اکنون هندورابی با توسعه ­ای نامتناسب مواجه است. نکته مثبت این توقف، کاهش آسیب ­ها به محیط بکر و دست­ نخورده جزیره بود.

جزیره هندورابی به عنوان فضایی بکر ظرفیت بالایی برای اجرای طرح­های گردشگری و فرهنگی دارد اما اقدامات بایستی با در نظر گرفتن صیانت و حفاظت از منظر فرهنگی-طبیعی هندورابی، سنجیده و اجرایی گردد. حفاظت از طبیعت و میراث­ های ملموس و ناملموس جزیره هندورابی و در عین حال توسعه پایدار جزیره دو بخش کلیدی برای آن هستند که گاهی به نظر متضاد می­ رسند، اما برای انجام این دو مهم در کنار یکدیگر، راهکارهایی وجود دارند.

از میان این راهکارها، با توجه به ظرفیت­های موجود در جزیره هندورابی و سازمان منطقه آزاد، می­توان با حداقل مداخلات نسبت به ایجاد اکوموزه هندورابی اقدام نمود. اکوموزه نوع خاصی از موزه است که براساس توافق با جامعه محلی برای حفظ آن مکان و برپایه امکانات، ویژگی‌ها و نیازهای فرهنگی- محیطی منطقه در قالب موزه­ای زنده شکل می‌گیرد و به‌طورکلی سازمانی است که میراث، طبیعت، تاریخ، فرهنگ و صنعت را ارج می‌نهد و باعث حفظ و ارتقاء آن می‌شود. تأسیس یک اکوموزه در جزیره هندورابی علاوه بر صیانت از میراث فرهنگی ملموس و ناملموس آن، می­تواند به عنوان یک جاذبه جدید بین ­المللی باعث رونق هرچه بیشتر گردشگری گردد.

اکوموزه، موزه­ای بدون دیوار است و در آن ارتباط انسان، طبیعت و فرهنگ در مکان­ هایی که همزیستی بین انسان و طبیعت رخ داده و هم­بودی ایشان ادامه دارد، توضیح داده می­شود. در این نوع از موزه به فعالیت­های بوم­ شناختی برای ایجاد منطقه­ ای بکر به عنوان یک موزه زنده اشاره دارد و دارای سه اصل زیر است:

  • حفاظت پیشگیرانه از انواع مختلف میراث، شامل طبیعی، فرهنگی در یک منطقه خاص.
  • مدیریت و بهره­برداری از میراث­ها با مشارکت ساکنان محلی به خاطر آینده خودشان.
  • کارکرد حفظ طبیعت و سنت­ها همانند یک موزه.

محتوای اکوموزه ­ها یکی از مهمترین جاذبه­ های گردشگری، یعنی میراث ­های فرهنگی محلی و طبیعی هستند. تفاوت شاخص اکوموزه با موزه ­های فضای باز و شرط اساسی ایجاد اکوموزه وجود ساکنان بومی است که در آن زیست ­بوم دارای زندگی جاری باشند و ترجیحاً کسب و کار و سبک زندگی ایشان مبتنی بر زیست سنتی ­شان باشد، که این شرط در هندورابی برقرار است و ساکنین جزیره همچنان پایبند به آداب و زندگی سنتی خود هستند و این سبک زندگی متکی به صیادی، یکی از میراث­ های مهم کشور و منطقه به شمار می ­آید. این موزه بر زندگی بومیان و فرهنگ آنان مبتنی است.

وجه دیگر اکوموزه وجود جاذبه­ های طبیعی است. بخش بزرگی از طبیعت هندورابی بکر باقی مانده و در عین حال تنوع جانوری جالب توجهی را داراست، شاهین و باز و اخیراً طاووس از جمله پرندگانی هستند که در جزیره دیده می ­شوند، همچنین جراح ماهیان، یونیک، پیکاسو، ملوان و طوطی ماهیان از جمله ماهی‌ها و آبزیان این جزیره هستند. یکی از جاذبه‌های این جزیره تخم گذاری لاک پشت‌ها از نیمه اسفند تا نیمه خرداد است.

جزیره هندورابی از معدود مکان ­هایی در کشور است که هنوز ظرفیت و جاذبه کافی برای تبدیل شدن به اکوموزه­ را داراست. این کاربری تناقضی با زیست عادی اهالی و حقوق مالکانه ایشان و دولت ندارد. منجر به درآمدزایی و بهبود معیشت اهالی هندورابی، کیش و چیرویه نیز خواهد شد. نزدیکی جزیره به سرزمین اصلی قابلیت جذب برنامه­ ریزی شده و متناسب با توان پذیرش گردشگر را افزایش می­دهد.

اکوموزه، محدود به ساختمان نیست و مواریث ملموس و ناملموس را در بر می­ گیرد و موزه ­ای زنده به شمار می­رود. جزیره هندورابی دارای همه وجوه لازم برای ایجاد اکوموزه است. برای این امر نیاز به حداقل مداخلات عمرانی است و متعاقب آن نیازی به هزینه ­های گزاف نیز نیست. با توجه به اقبال عمومی به گردشگری در فضاهای بکر و ساحلی، می ­توان انتظار داشت اکوموزه نیز با اقبال مواجه شده و درآمدزایی مطلوبی داشته باشد. 

لینک کوتاه : https://kishvandnews.ir/?p=29839
تبلیغات بنری تلگرام

برچسب ها

ثبت دیدگاه

در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰
قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.